Ατομική επιχείρηση, η ιδανική επιλογή για να ξεκινήσεις!

Σκέφτεσαι καιρό τώρα να ξεκινήσεις κάτι δικό σου αλλά φοβάσαι με τα διάφορα «περίεργα» που ακούγονται για την επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα; Έχεις μια πρωινή δουλειά και θες να αυξήσεις το εισόδημα σου κάνοντας την δική σου ατομική επιχείρηση με έδρα το σπίτι σου; Λοιπόν, μην το σκέφτεσαι άλλο!

Ήρθε η ώρα της πράξης!

Αρχικά, θα πρέπει να αναφέρουμε ότι η ατομική επιχείρηση είναι συνήθως η ενδεδειγμένη λύση για τους νέους επιχειρηματίες μέχρι αυτοί να αναπτύξουν την δραστηριότητα τους. Αυτό προτείνεται κυρίως λόγω των απλών διαδικασιών έναρξης και διακοπής μιας τέτοιας μορφής επιχείρησης, αλλά και του χαμηλού κόστους λειτουργίας της γενικά. Η ατομική επιχείρηση μπορεί να έχει διαφορετικές εκφάνσεις, μπορεί κάποιος να έχει ατομική επιχείρηση για να παρέχει υπηρεσίες με έδρα το σπίτι του ή σε κάποιον ξεχωριστό χώρο, μπορεί να έχει ατομική επιχείρηση παράλληλα με μία δουλειά στην οποία είναι μισθωτός, μπορεί η ατομική επιχείρηση να αφορά εμπόριο ή κάποια παραγωγική δραστηριότητα σε ξεχωριστό χώρο από το σπίτι (αποθήκη ή κατάστημα). Κάθε περίπτωση έχει τις ιδιαιτερότητες της όσον αφορά στον φορολογικό και ασφαλιστικό της χειρισμό.

Ξεκινώντας την ανάλυση μας θα αναφερθούμε στην φορολογία της ατομικής επιχείρησης αλλά και στις ασφαλιστικές υποχρεώσεις ενός ελεύθερου επαγγελματία.

Ατομική επιχείρηση και φορολογία

Η φορολογία στην ατομική επιχείρηση ακολουθεί μία κλίμακα με φορολογικό συντελεστή ο οποίος μεταβάλλεται ανά 10.000,00€. Αναλυτικά η κλίμακα:

Όταν αναφερόμαστε στην φορολογία μίας οποιασδήποτε επιχείρησης, αναφερόμαστε πάντα στο καθαρό κέρδος που αυτή έχει (έσοδα - έξοδα) και όχι στον τζίρο της. Με βάση τον παραπάνω πίνακα λοιπόν, μία ατομική επιχείρηση με καθαρό κέρδος 23.000,00€ θα πληρώσει φόρο εισοδήματος 3.940,00€ ( 10.000,00€ Χ 9% + 10.000,00€ Χ 22% + 3.000,00€ Χ 28%).

Πέραν του φόρου εισοδήματος υπάρχει η υποχρέωση της προκαταβολής φόρου για το επόμενο έτος η οποία είναι της τάξης του 55% επί του ποσού του φόρου. Η επιχείρηση του παραπάνω παραδείγματος λοιπόν θα έπρεπε να καταβάλει προκαταβολή φόρου ύψους 2.167,00€ (3.940,00€ Χ 55%). Η προκαταβολή φόρου ωστόσο δεν θα πρέπει να θεωρείται πραγματική επιβάρυνση παρά μόνο ταμειακή (ρευστότητας), καθώς την επόμενη χρονιά συμψηφίζεται με τον επόμενο φόρο εισοδήματος ή επιστρέφεται σε περίπτωση ζημίας.

Τέλος, θα πρέπει να ληφθεί υπόψιν και το τέλος επιτηδεύματος που βαρύνει της ατομικές επιχειρήσεις το οποίο ανέρχεται στα 650,00€/έτος. Υπάρχει ωστόσο απαλλαγή από τον συγκεκριμένο φόρο για τους νέους επιχειρηματίες για τα 5 πρώτα έτη λειτουργίας τους.

Ατομική επιχείρηση και ασφάλιση

Η ασφάλιση σε έναν ελεύθερο επαγγελματίας είναι υποχρεωτική από την πρώτη μέρα λειτουργίας της επιχείρησης του και του παρέχει υγειονομική και συνταξιοδοτική κάλυψη. Το ποσό της ασφάλειας καταβάλλεται μηνιαία και το ύψος του ορίζεται κάθε χρόνο από τον ίδιο τον επαγγελματία ανάλογα με την ασφαλιστική κατηγορία στην οποία επιλέγει να ενταχθεί. Η επιλογή γίνεται από τον παρακάτω πίνακα:

Για τους νέους ελεύθερους επαγγελματίες και για τα 5 πρώτα έτη λειτουργίας τους, παρέχεται η δυνατότητα ασφάλισης στην ειδική ασφαλιστική κατηγορίας των 148,15€/μήνα.

Ελαφρύνσεις για νέους επιχειρηματίες και για μικρές επιχειρήσεις

Για τους νέους επιχειρηματίες και για τις μικρές ατομικές επιχείρησης παρέχονται ορισμένα φορολογικά και ασφαλιστικά κίνητρα με στόχο την αύξηση της ρευστότητας, μέσω της εξοικονόμησης φόρων, αλλά και της ανταγωνιστικότητας τους. Συγκεκριμένα:

• Στις νέες επιχειρήσεις, εφόσον δεν ξεπερνούν τις 10.000,00€ ετήσιο τζίρο, παρέχεται έκπτωση 50% στον φόρο των κερδών τους. Όπως είδαμε και παραπάνω, ο φορολογικός συντελεστής για τις πρώτες 10.000,00€ κέρδη μίας ατομικής επιχείρησης είναι 9% και με την προαναφερθείσα έκπτωση μειώνεται στο 4,5% . Η συγκεκριμένη ελάφρυνση ισχύει για τα 3 πρώτα έτη λειτουργίας.
• Στις νέες επιχειρήσεις παρέχεται απαλλαγή από το τέλος επιτηδεύματος των 650,00€ για τα 5 πρώτα έτη λειτουργίας τους.
• Για τις μικρές επιχειρήσεις των οποίων ο ετήσιος τζίρος δεν ξεπερνάει τις 10.000,00€ παρέχεται απαλλαγή από τον Φ.Π.Α.. Η συγκεκριμένη απαλλαγή ισχύει και για νεοσύστατες ατομικές επιχειρήσεις και μέχρι να ξεπεράσει ο τζίρος τους το όριο των 10.000,00€. Με την υπέρβαση του ορίου των 10.000,00€ ξεκινάει και επιβάλλεται Φ.Π.Α. από το σημείο αυτό και μετά.
• Στις νέες ατομικές επιχειρήσεις και για το πρώτο έτος λειτουργίας τους, παρέχεται έκπτωση 50% στην προκαταβολή φόρου. Έτσι μία νεοϊδρυθήσα ατομική επιχείρηση για το πρώτο έτος λειτουργίας της θα πληρώσει προκαταβολή φόρου 27,5% αντί 55%.
• Δίνεται η δυνατότητα στους νέους επαγγελματίες να επιλέξουν για την ασφάλισή τους την υποκατώτατη ασφαλιστική κατηγορία των 148,15€/μήνα αντί αυτή των 240,25€. Η δυνατότητα αυτή δίνεται για τα 5 πρώτα έτη ασφάλισης του νέου επαγγελματία.

Τα παραπάνω δίνουν το δικαίωμα στους νέους επιχειρηματίες να εξοικονομήσουν σημαντικά ποσά στην αρχή της λειτουργίας τους, αυξάνοντας έτσι την ρευστότητα τους και δίνοντάς τους μία επιπλέον ώθηση για τα πρώτα τους βήματα. 

«Ειδικές» κατηγορίες ατομικών επιχειρήσεων

Κλείνοντας το άρθρο μας, θα αναφερθούμε σε ορισμένες ειδικές κατηγορίες ατομικών επιχειρήσεων οι οποίες πολλές φορές δημιουργούν «σύγχυση».

1. Ατομική επιχείρηση «Μπλοκάκι»
   Είναι μία κατηγορία η οποία αφορά αποκλειστικά την παροχή υπηρεσιών και για να ενταχθεί κάποιος σε αυτήν θα πρέπει να πληροί τις εξής προϋποθέσεις:
   
   • Υποχρεωτικά η έδρα της επιχείρησης θα πρέπει να βρίσκεται στην κύρια κατοικία του φορολογούμενου
   • Να μην υπάρχει παράλληλη μισθωτή δραστηριότητα
   • Να έχει μέχρι 3 πελάτες ή αν έχει πάνω από 3 το 75% του εισοδήματος να προέρχεται από τον έναν
   • Η δραστηριότητα να μην έχει την εμπορική ιδιότητα. Αφορά κυρίως περιπτώσεις παροχής υπηρεσιών που αφορούν επαγγέλματα τα οποία δεν προέρχονται από την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Για παράδειγμα ο υδραυλικός θεωρείται πως έχει την εμπορική ιδιότητα οπότε δεν μπορεί να υπαχθεί στην κατηγορία αυτή.
     
     Το βασικό πλεονέκτημα που υπάρχει για τους αμειβόμενους με το καθεστώς αυτό, είναι ότι αντιμετωπίζονται φορολογικά ως μισθωτοί εκμεταλλευόμενοι έτσι την έκπτωση φόρου των 777,00€ που προβλέπεται για αυτούς. Η κατηγορία αυτή των επαγγελματιών όμως δεν μπορεί να αναγνωρίζει φορολογικά άλλα έξοδα πέραν του κόστους ασφάλισης.
     
     
2. Ατομική επιχείρηση με παράλληλη μισθωτή απασχόληση
   Ένας τρόπος για να αυξήσει κάποιος μισθωτός τα μηνιαία εισοδήματα του είναι να δραστηριοποιηθεί ανεξάρτητα από την πρωινή εργασία του και ως ελεύθερος επαγγελματίας. Συνήθως αυτό γίνεται με την ίδρυση ατομικής επιχείρησης με έδρα το σπίτι χωρίς ή σε κάποιον ξεχωριστό χώρο αν πρόκειται για εμπορική δραστηριότητα.
   Το βασικό πλεονέκτημα στο σενάριο αυτό είναι η μειωμένη ασφαλιστική επιβάρυνση του φορολογούμενου. Το ασφαλιστικό κόστος της ατομικής επιχείρησης συμψηφίζεται με τις εισφορές οι οποίες γίνονται κράτηση από την μισθωτή εργασία με αποτέλεσμα να πληρώνει ελάχιστα έως καθόλου ασφάλεια για την ατομική επιχείρηση.
   Υπάρχει ωστόσο και μία παγίδα για την οποία θα πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί. Επειδή τα κέρδη της ατομικής επιχείρησης αθροίζονται στην φορολογική δήλωση με τα φορολογητέα εισοδήματα από την μισθωτή εργασία, μπορεί ο φορολογούμενος να κληθεί να πληρώσει υψηλά ποσά φόρου στο τέλος του έτους. Για τον λόγω αυτό λοιπόν πριν την έναρξη της επιχείρησης θα πρέπει πάντοτε να γίνεται μία εκτίμηση του φόρου με βάση και τα εισοδήματα της μισθωτής εργασίας. Στο σενάριο των υψηλών εισοδημάτων από την μισθωτή εργασία, η λύση της ατομικής επιχείρησης απορρίπτεται και θα πρέπει να εξεταστεί η ίδρυση κάποιας μορφής εταιρίας (Ι.Κ.Ε., Ο.Ε. κτλ) όπου ο φορολογικός συντελεστής είναι σταθερός στο 22% ανεξαρτήτως ύψους κερδοφορίας.
   
   
3. Ατομική επιχείρηση με έδρα το σπίτι και εμπορική δραστηριότητα
   Υπάρχει μία γενική εντύπωση η οποία αφορά την απαγόρευση του εμπορίου με έδρα το σπίτι. Ο γενικός κανόνας λέει ότι για να ασκήσει κάποιος την εμπορική δραστηριότητα θα πρέπει υποχρεωτικά να χρησιμοποιήσει μία επαγγελματική εγκατάσταση (κατάστημα ή αποθήκη) ξεχωριστή από αυτήν της οικίας του. Ο κανόνας αυτός βασίζεται στους κωδικούς αριθμούς δραστηριότητας, τους λεγόμενους Κ.Α.Δ., οι οποίοι εκδόθηκαν το 2008 και απαγόρευαν την εμπορία με έδρα το σπίτι.
   Αυτό που πλέον έχει αλλάξει κατά τι τα δεδομένα και αφήνει παραθυράκι για την δυνατότητα εμπορίου με έδρα το σπίτι, είναι η άνθιση του ηλεκτρονικού εμπορίου μέσω των e-shops, κάτι που το 2008 όταν δημιουργήθηκαν οι Κ.Α.Δ. δεν ήταν τόσο κοινό. Πλέον, η ατομική επιχείρηση με έδρα το σπίτι και εμπορική δραστηριότητα είναι θέμα πραγματικό και εξετάζεται από την εκάστοτε Δ.Ο.Υ. κατά περίπτωση. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι στις περισσότερες των περιπτώσεων επιτρέπεται το εμπόριο με έδρα το σπίτι όταν αυτό γίνεται αποκλειστικά μέσω e-shop και τα εμπορεύσιμα είδη είναι τέτοια που θα μπορούσαν να αποθηκευτούν στην κατοικία κάποιου. Το drop shipping είναι επίσης μία νέα μορφή εμπορίου η οποία δεν χρειάζεται καν αποθηκευτικό χώρο να πραγματοποιηθεί, αφού για αυτήν χρησιμοποιείται αποθήκη τρίτου.
   Υπό πολύ συγκεκριμένες προϋποθέσεις λοιπόν και έπειτα από σχετική άδεια από την αρμόδια εφορία, μπορεί να υπάρξει εμπορική δραστηριότητα με έδρα την κατοικίας μας.